STANISŁAW WYŻYKOWSKI

Urodzony 3 maja 1927 r. w Haczowie, zmarł 14 lipca 2026 r. w Brzozowie.

Spoczywa na cmentarzu parafialnym w Haczowie.

Polski skrzypek, lirnik, lutnik, prekursor i odtwórca liry korbowej w Polsce.

Pasję i talent do muzyki odziedziczył po dziadku, który grał na skrzypcach, kontrabasie i cymbałach, ojciec był rolnikiem, stolarzem, lutnikiem, wszechstronnym muzykiem oraz introligatorem. W dzieciństwie notacji muzycznej uczył się u sąsiada Jana Rosenbagiera, a gry podkradając ojcu skrzypce. Naukę budowy instrumentów rozpoczął w czasie okupacji głównie od ojca i naprawiając skupione wcześniej zepsute instrumenty. Po wojnie uczęszczał na kurs gry na skrzypcach w Krośnie. Od 1954 r. pracował jako stolarz w spółdzielni Wyzwolenie w Krośnie, a później w Krośnieńskiej Hucie Szkła. Pierwszą lirę zbudował w 1967 r.

Koncertował z Kapelą Stachy – zespołem muzyki ludowej z Krosna. W latach 1983-1986 zajmował się naprawą instrumentów smyczkowych i gitar, a po przejściu na emeryturę zajął się projektowaniem i konstruowaniem lir korbowych – od historycznych, przez tradycyjne, po innowacyjne. Wykonane przez niego liry były prezentowane na wystawach w Muzeum Podkarpackim w Krośnie (2008), na zamku w Baranowie Sandomierskim (2008), w Muzeum Wsi Radomskiej (2009) i w Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie (2009), a w naszym muzeum stanowią część wystawy stałej. Wykorzystywano je podczas pokazu filmu „Pan Tadeusz” oraz podczas nagrywania ścieżki dźwiękowej do filmów „Ogniem i mieczem” oraz „Wrota Europy”.

Trzykrotnie otrzymał nagrodę za rękodzieło i innowacje w budowie ludowych instrumentów muzycznych w Ogólnopolskim Konkursie na Budowę Ludowych Instrumentów Muzycznych organizowany przez Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu (1995; 2005; 2016). Uhonorowany został tytułem Indywidualności Roku 1997 Regionu Brzozowskiego, nagrodą im. Franciszka Kotuli II stopnia oraz nagrodą im. Oskara Kolberga w 2023.