{"id":213,"date":"2017-08-08T17:26:16","date_gmt":"2017-08-08T15:26:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.muzeum.brzozow.pl\/?page_id=213"},"modified":"2021-03-08T14:09:20","modified_gmt":"2021-03-08T13:09:20","slug":"xii-brzozowskie-sympozjum-historyczne-ze-skarbca-lokalnej-przeszlosci-i-kultury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/?p=213","title":{"rendered":"XII Brzozowskie Sympozjum Historyczne „Ze skarbca lokalnej przesz\u0142o\u015bci i kultury”"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n

Historia jest nauczycielk\u0105 \u017cycia \u2013 pisze w ciekawym szkicu o historii regionalnej Ma\u0142gorzata D\u0105browska \u2013 Analizuj\u0105c przesz\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna nie tylko wiele dowiedzie\u0107 si\u0119 o tera\u017aniej- szo\u015bci, ale tak\u017ce o przysz\u0142o\u015bci. Obecnie, kiedy humanistyka jest uwa\u017cana za ma\u0142o praktyczn\u0105 i nie\u017cyciow\u0105 dziedzin\u0119 nauki, trudniej dostrzec zalety jej uprawiania. Mimo to, w ostatnich latach mo\u017cna zaobserwowa\u0107 rosn\u0105c\u0105 liczb\u0119 entuzjast\u00f3w historii regionalnej, skupiaj\u0105cych si\u0119 w stowarzyszeniach czy projektach.<\/p>\n

Znajomo\u015b\u0107 dziej\u00f3w naszego regionu czy lokalnej spo\u0142eczno\u015bci niesie za sob\u0105 wiele korzy\u015bci. Przede wszystkim jest to wspania\u0142e narz\u0119dzie budowania to\u017csamo\u015bci i poczucia przynale\u017cno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w do danej zbiorowo\u015bci. Z kolei to zaanga\u017cowanie w poznanie historii regionalnej mo\u017ce \u0142atwo przenie\u015b\u0107 si\u0119 tak\u017ce na inne p\u0142aszczyzny \u017cycia codziennego. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce aktywizacja grupy dla jednego dzia\u0142ania, motywuje j\u0105 do kolejnych wsp\u00f3lnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107.<\/p>\n

Znajomo\u015b\u0107 historii danej spo\u0142eczno\u015bci pozwala na zrozumienie praw ni\u0105 rz\u0105dz\u0105cych. Nie chodzi tu nam oczywi\u015bcie jedynie o prawa normatywne, ale przede wszystkim o normy i obyczaje nieskodyfikowane. Historia, a w\u0142a\u015bciwie jej znajomo\u015b\u0107, pozwala na podtrzymywanie lokalnych tradycji i zwyczaj\u00f3w. Mamy tu do czynienia z klasyczn\u0105 zale\u017cno\u015bci\u0105 \u2013 \u0142atwiej jest podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 pewnym normom, kiedy znane jest ich pochodzenie i uzasadnienie.<\/p>\n

Ukazaniu klejnot\u00f3w ze skarbczyka tej, jak\u017ce ciekawej, dziedziny historii s\u0142u\u017cy\u0142a dwunasta edycja brzozowskich spotka\u0144 historycznych, kt\u00f3r\u0105 w poniedzia\u0142ek 26 czerwca br. zorganizowa\u0142 brzozowski samorz\u0105d gminny oraz muzeum regionalne w nadstobnickim grodzie. Przedsi\u0119wzi\u0119cie zogniskowa\u0142o udzia\u0142 kilkudziesi\u0119ciu mi\u0142o\u015bnik\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych honorowe miejsca zaj\u0119li: starosta brzozowski Zygmunt B\u0142a\u017c, burmistrz Brzozowa J\u00f3zef Rzepka, przewodnicz\u0105cy rad powiatu i gminy \u2013 Henryk Kozik i Edward Sabik, zast\u0119pca burmistrza Stanis\u0142aw Pilszak oraz cz\u0142onkowie delegacji z Drohobycza \u2013 zaprzyja\u017anionego miasta po ukrai\u0144skiej stronie obecnej granicy.<\/p>\n

Pierwszy blok referat\u00f3w sympozyjnych otworzy\u0142 \u2013 pochodz\u0105cy z Wary \u2013 dr Krzysztof Hajduk, nauczyciel Spo\u0142ecznego Gimnazjum i Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego Doliny Strugu w Chmielniku. Om\u00f3wi\u0142 zarys Form aktywno\u015bci spo\u0142eczno-kulturalnej na terenie Brzozowa i powiatu brzozowskiego w latach 1918\u20131939. Zrelacjonowa\u0142 zagadnienie poprzez pryzmat funkcjonowania lokalnych stowarzysze\u0144 polskich, ukrai\u0144skich i \u017cydowskich jako inicjator\u00f3w szeregu przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 na niwie spo\u0142eczno-kulturalnej. Ograniczone ramy czasowe wyst\u0105pienia pozwoli\u0142y na zaprezentowanie tylko cz\u0119\u015bci organizacji pozarz\u0105dowych, m.in.: Towarzystwa Szko\u0142y Ludowej, Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego \u201eSok\u00f3\u0142\u201d, Zwi\u0105zku Strzeleckiego, Powiatowego Komitetu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, Proswity, Ridnej Szki\u0142y oraz 19 organizacji \u017cydowskich w stolicy powiatu nad Sanem, Stobnic\u0105 i Wis\u0142okiem.<\/p>\n

Zamieszka\u0142y na Ma\u0142ej Stronie Humnisk doktorant historii Uniwersytetu Rzeszowskiego i cz\u0142onek redakcji ich czasopisma naukowego \u201eHistoric@\u201d mgr Pawe\u0142 G\u0105dek wyg\u0142osi\u0142 referat pt. Bezpo\u015brednie i po\u015brednie formy eksterminacji spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego przez okupanta niemieckiego w latach 1939\u20131944 na obszarze powiatu brzozowskiego. Bardzo szeroka tematyka zosta\u0142a przez niego fachowo ukazana poprzez syntetyczne zasygnalizowanie najwa\u017cniejszych zagadnie\u0144. Autor wspomnia\u0142 m.in., \u017ce: Niemiecka polityka okupacyjna na obszarach przedwojennego powiatu brzozowskiego mia\u0142a kilka podstawowych za\u0142o\u017ce\u0144. Po pierwsze starano si\u0119 wyeliminowa\u0107 ze spo\u0142ecze\u0144stwa jednostki i grupy, kt\u00f3re stanowi\u0142y realne b\u0105d\u017a potencjalne zagro\u017cenie dla w\u0142adz. D\u0105\u017cono r\u00f3wnie\u017c do usuni\u0119cia spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej i romskiej, gdy\u017c wed\u0142ug rasistowskiej ideologii hitlerowskiej przedstawiciele tych nacji prezentowali najgorsz\u0105 warto\u015b\u0107 rasow\u0105. Po drugie Niemcy d\u0105\u017cyli do maksymalnego wyzysku miejscowych zasob\u00f3w ludzkich i gospodarczych. Po trzecie starano si\u0119 w dalszej perspektywie czasu przekszta\u0142ci\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo polskie wed\u0142ug zamys\u0142u nazistowskich ideolog\u00f3w. To znaczy d\u0105\u017cono do zniszczenia polskiej kultury oraz \u015bwiadomo\u015bci narodowej. Chciano r\u00f3wnie\u017c os\u0142abi\u0107 poziom intelektualny obywateli polskich i zmniejszy\u0107 ich liczebno\u015b\u0107. Mia\u0142o to doprowadzi\u0107 do stworzenia pos\u0142usznego i bezwolnego rezerwuaru taniej si\u0142y roboczej. M\u0142ody historyk przedstawi\u0142 uszczeg\u00f3\u0142owiony katalog r\u00f3\u017cnych form represji wobec obywateli polskich r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, niestety \u2013 z powodu ogranicze\u0144 czasowych \u2013 nie m\u00f3g\u0142 rozwin\u0105\u0107 swojego, bardzo ciekawego wywodu.<\/p>\n

Problematyk\u0119 frapuj\u0105cego aspektu okresu tu\u017c po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej podj\u0105\u0142 dyrektor Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 im. Jana Paw\u0142a II w Zarzeczu dr Krzysztof Majkowski. Referatem pt. Realizacja umowy o wymianie ludno\u015bci z 1944 r. na terenie powiatu brzozowskiego na\u015bwietli\u0142 kwestie definicyjne i znaczenie terminologiczne repatriacji, deportacji i przesiedle\u0144 (dobrowolnych i przymusowych). Przypomnia\u0142, \u017ce w granicach Polski po 1944 r. pozosta\u0142o ok. 700 tys. Ukrai\u0144c\u00f3w, zw\u0142aszcza na Rzeszowszczy\u017anie. Przedstawi\u0142 za\u0142o\u017cenia i cele uk\u0142adu o ewakuacji ludno\u015bci podpisanego w Lublinie 9 wrze\u015bnia 1944 r., nadmieniaj\u0105c o tym, \u017ce specyfikacja tego wyj\u0105tkowego aktu skutkowa\u0142a jedynie og\u0142oszeniem komunikatu o dokumencie, a nie publikacj\u0105 tego tekstu w urz\u0119dowym publikatorze. Skoncentrowa\u0142 si\u0119 na okolicach Brzozowa, kt\u00f3re podlega\u0142y Rejonowi XII (sanockiemu), w tym na dzia\u0142alno\u015bci Powiatowego Urz\u0119du Repatriacyjnego (funkcjonuj\u0105cego od pocz\u0105tku kwietnia 1945 r. pod przewodnictwem Jana Borkowskiego). Drobiazgowo om\u00f3wi\u0142 takie formy dzia\u0142ania, jak: ewidencjonowanie ludno\u015bci ukrai\u0144skiej przewidzianej do relokacji, prowadzenie akcji agitacyjnej na rzecz dobrowolnego opuszczenia przez ni\u0105 stron rodzinnych, kwestie obrony przed kwalifikowaniem do przesiedlenia, np. poprzez zmian\u0119 obrz\u0105dku na rzymskokatolicki lub deklaracj\u0119 przynale\u017cno\u015bci do narodu polskiego, r\u00f3\u017cne formy nacisku i zach\u0119t np. poprzez ulgi podatkowe lub obci\u0105\u017canie przymusowymi \u015bwiadczeniami. Poda\u0142 r\u00f3wnie\u017c dane liczbowe, m.in. stwierdzi\u0142, \u017ce do ko\u0144ca maja 1945 r. przesiedlono ponad 4,3 tys. Ukrai\u0144c\u00f3w z powiatu brzozowskiego.<\/p>\n

Sekretarz zarz\u0105du Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego \u201eGalicja\u201d Artur Hejnar w oparciu o ciekaw\u0105 i dynamiczn\u0105 prezentacj\u0119 multimedialn\u0105 scharakteryzowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacji. Wskaza\u0142, \u017ce wsp\u00f3ln\u0105 motywacj\u0105 cz\u0142onk\u00f3w tej organizacji pozarz\u0105dowej jest pasja historii, zw\u0142aszcza zwi\u0105zanej z tragicznymi wydarzeniami obydwu wojen \u015bwiatowych. St\u0105d te\u017c szczeg\u00f3lnym zainteresowaniem poszukiwaczy i rekonstruktor\u00f3w z \u201eGalicji\u201d cieszy si\u0119 szeroko rozumiana opieka nad miejscami poch\u00f3wku ofiar walk (pocz\u0105wszy od porz\u0105dkowania cmentarzy, oznaczania pojedynczych mogi\u0142 poprzez kultywowanie systematycznej pami\u0119ci o poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzach a\u017c po akcje medialne), ale tak\u017ce cmentarzami cholerycznymi. Ustawianie krzy\u017cy z charakterystycznymi tabliczkami, prowadzenie bada\u0144 georadarowych, organizowanie ekspozycji i stoisk, udzia\u0142 w gie\u0142dach staroci i akcjach rekonstruktorskich, wsp\u00f3\u0142praca z archeologami, a nade wszystko wydobywanie artefakt\u00f3w (np. wraku sztukasa w Kro\u015bcienku Wy\u017cnym wraz ze szcz\u0105tkami rumu\u0144skiego pilota) pozostaj\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 aktywno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w stowarzyszenia. Niema\u0142e wra\u017cenie zrobi\u0142a na uczestnikach sympozjum ekspozycja militari\u00f3w oraz fotografii dokumentuj\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201egalicjan\u201d, kt\u00f3rzy \u2013 co warte szczeg\u00f3lnego podkre\u015blenia \u2013 do Brzozowa przyjechali z r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bci po\u0142udniowo-wschodniej Polski i nieodp\u0142atnie podzielili si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105, pasj\u0105 i udost\u0119pnieniem cz\u0119\u015bci warto\u015bciowych kolekcji. Spora zas\u0142uga w organizacji tej towarzysz\u0105cej spotkaniu naukowemu imprezy sta\u0142a si\u0119 udzia\u0142em mieszkaj\u0105cego w Izdebkach m\u0142odego, sympatycznego cz\u0142onka stowarzyszenia \u2013 Adama Przystasza.<\/p>\n

Drugi blok wyst\u0105pie\u0144, po przerwie kawowej, zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony wybitnym przedstawicielom stanu duchownego. Zapewne dziwi\u0107 nie mog\u0142o w tym kontek\u015bcie, i\u017c autorzy referat\u00f3w s\u0105 osobami \u015bci\u015ble zwi\u0105zanymi z Ko\u015bcio\u0142em rzymskokatolickim. Adiunkt w O\u015brodku Bada\u0144 nad Poloni\u0105 i Duszpasterstwem Polonijnym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Paw\u0142a II ks. dr S\u0142awomir Zych przedstawi\u0142 posta\u0107 Ksi\u0119dza Franciszka Bolka (1886\u20131958) \u2013 administratora parafii Izdebki (1914) jako historyka Polonii w Stanach Zjednoczonych. Otwarcie okre\u015bli\u0142 bohatera swojego szkicu jako osobowo\u015b\u0107 o trudnym charakterze, niekiedy skonfliktowanej z w\u0142adz\u0105 ko\u015bcieln\u0105 (st\u0105d cz\u0119ste przenosiny i kr\u00f3tkotrwa\u0142e okresy pos\u0142ugi w poszczeg\u00f3lnych parafiach), ale tak\u017ce bezkompromisowo t\u0119pi\u0105cej na\u0142\u00f3g alkoholizmu. Wspomnia\u0142 o pos\u0142udze ks. Franciszka Bolka jako wikariusza, a nast\u0119pnie kapelana armii austro-w\u0119gierskiej i w odrodzonym wojsku polskim, o niewoli u bolszewik\u00f3w, z kt\u00f3rej powr\u00f3ci\u0142 do diecezji w 1922 r., a nast\u0119pnie o jego aktywnej dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej w Pru\u017canach. Skoncentrowa\u0142 si\u0119 jednak na wieloletnim sta\u0142ym pobycie duszpasterza w Stanach Zjednoczonych i jego aktywno\u015bci spo\u0142ecznej, badawczej (uwie\u0144czonej doktoratem w 1948 r.), archiwalnej, kolekcjonerskiej, publicystycznej. Sw\u00f3j referat podsumowa\u0142 uwag\u0105 o tym, \u017ce ks. dr Franciszek Bolek z dum\u0105 podkre\u015bla\u0142, i\u017c najwy\u017csz\u0105 funkcj\u0105 duszpastersk\u0105 w ojczystym kraju by\u0142o kr\u00f3tkotrwa\u0142e pe\u0142nienie obowi\u0105zk\u00f3w administratora parafii w Izdebkach.<\/p>\n

Pochodz\u0105cy z tej w\u0142a\u015bnie miejscowo\u015bci, obecny wikariusz parafii rzymskokatolickiej pw. Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny w Krzywczy ks. dr Jan Rogula zaprezentowa\u0142 sylwetk\u0119 innego duszpasterza izdebskiego \u2013 wieloletniego proboszcza ks. Stanis\u0142awa Zuba (Zborowskiego). Przedstawiony materia\u0142 mia\u0142 szczeg\u00f3lny walor, stanowi\u0142 bowiem nie tylko zarys biografii wybitnego duchownego, patrioty, ofiary re\u017cimu stalinowskiego, ale g\u0142\u00f3wnie wzruszaj\u0105ce \u015bwiadectwo o niez\u0142omnej postawie autentycznego s\u0142ugi Boga i Ko\u015bcio\u0142a, a zarazem zahartowanego cierpieniem, bohaterskiego Polaka, kt\u00f3ry nie uleg\u0142 presji ateistycznego i antynarodowego systemu. Omawiaj\u0105c pocz\u0105tki edukacji, nadmieni\u0142 o nie\u0142atwej drodze do edukacji zdolnego gimnazjalisty w szko\u0142ach w Ja\u015ble i Kro\u015bnie, o bardzo dobrym zdaniu matury w 1935 r., o wst\u0105pieniu do przemyskiego seminarium duchownego i o przy\u015bpieszonym zako\u0144czeniu formacji kleryckiej udzieleniem \u015bwi\u0119ce\u0144 prezbiteratu we wrze\u015bniu 1939 r. w obliczu sukces\u00f3w wojsk niemieckich i rozpadu pa\u0144stwa polskiego. Autor wyst\u0105pienia nakre\u015bli\u0142 losy neoprezbitera w czasie okupacji (pobyt w Jedliczu, ukrywanie si\u0119 w D\u0142ugiem i Nienaszowie, nast\u0119pnie pos\u0142uga w Ja\u0107mierzu, Korczynie i Gniewczynie, wsp\u00f3\u0142praca z podziemiem akowskim), a tak\u017ce w okresie terroru stalinowskiego (zmiana nazwiska, areszt, pokazowy proces na prze\u0142omie lat 1949\/1950 o przynale\u017cno\u015b\u0107 do struktur Narodowych Si\u0142 Zbrojnych i pr\u00f3b\u0119 obalenia si\u0142\u0105 ustroju ludowego, wyrok 10 lat pozbawienia wolno\u015bci, utraty praw obywatelskich, przepadek mienia na rzecz skarbu pa\u0144stwa, odbycie 6-letniej kary wi\u0119zienia we Wronkach, powa\u017cne nadwyr\u0119\u017cenie zdrowia, amnestia). Nie pomin\u0105\u0142 w\u0105tku torturowania kap\u0142ana w czasie \u015bledztwa, a tak\u017ce zaanga\u017cowania si\u0119 niez\u0142omnego duszpasterza w tworzenie ko\u0142a \u201eSolidarno\u015bci\u201d Rolnik\u00f3w Indywidualnych w Izdebkach w 1981 r. Wspomnia\u0142 o jego trudnym charakterze po tak dramatycznych przej\u015bciach i o tym, \u017ce po uwolnieniu i powrocie do duszpasterstwa ka\u017cd\u0105 msz\u0119 \u015bw. celebrowa\u0142, \u015bpiewaj\u0105c, a czyni\u0142 to zgodnie ze \u015blubowaniem z\u0142o\u017conym w trakcie brutalnego \u015bledztwa.<\/p>\n

Aspekt walki aparatu represji pa\u0144stwa \u201eludowego\u201d z Ko\u015bcio\u0142em Chrystusowym sta\u0142 si\u0119 osi\u0105 ostatniego podczas sympozjum referatu pt. Arcybiskup Ignacy Tokarczuk i b\u0142. ks. Jerzy Popie\u0142uszko \u2013 patron powiatu brzozowskiego. Temat ten om\u00f3wi\u0142 g\u0142\u00f3wny specjalista Oddzia\u0142owego Biura Bada\u0144 Historycznych Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w Rzeszowie dr Mariusz Krzysztofi\u0144ski. Nawi\u0105zuj\u0105c do tego, \u017ce ju\u017c za kilka miesi\u0119cy rozpocznie si\u0119 Rok Arcybiskupa Tokarczuka, nakre\u015bli\u0142 charakterystyk\u0119 tego\u017c wielkiego arcypasterza przemyskiego Ko\u015bcio\u0142a partykularnego, zdecydowanego bojownika o swobod\u0119 wyznawania wiary w Boga i manifestowania postawy patriotycznej. Podobnie w odniesieniu do ks. Jerzego wyrazi\u0142 pogl\u0105d, i\u017c duszpasterz ludzi pracy by\u0142 tak\u017ce wyj\u0105tkow\u0105 osobowo\u015bci\u0105, g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 pokornego podej\u015bcia do realizacji w\u0142asnego powo\u0142ania \u2013 tym bardziej, \u017ce do\u015bwiadcza\u0142 niezrozumienia swojej misji nawet ze strony niekt\u00f3rych prze\u0142o\u017conych. Rzeszowski historyk skonstatowa\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie te rozterki stanowi\u0142y g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d spotka\u0144 obydwu indywidualno\u015bci \u2013 idealist\u00f3w o nieskazitelnej postawie moralnej, gorliwych duszpasterzy, a zarazem ludzi mi\u0142uj\u0105cych szczerymi sercami Boga i Ojczyzn\u0119. Swoje wyst\u0105pienie zilustrowa\u0142 prezentacj\u0105 obs\u0142u\u017con\u0105 przez kierownika jednego z dzia\u0142\u00f3w brzozowskiego muzeum Piotra Sobot\u0119.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do zacytowanego wy\u017cej fragmentu szkicu Ma\u0142gorzaty D\u0105browskiej, warto ponownie si\u0119gn\u0105\u0107 po jej konstatacj\u0119. \u00d3wczesna doktorantka historii Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego stwierdzi\u0142a bowiem, \u017ce: Historia regionalna jest w subiektywnym odczuciu bardziej przyst\u0119pna od historii Polski, Europy czy \u015bwiata. Odczucie to jest oparte na charakterze bada\u0144 regionalnych. W wi\u0119kszo\u015bci skupiaj\u0105 si\u0119 one bowiem na historii dnia codziennego, pozostawiaj\u0105c w tle histori\u0119 polityczn\u0105. Wyra\u017ane podobie\u0144stwa, a niekiedy to\u017csamo\u015b\u0107 los\u00f3w sprawiaj\u0105, \u017ce dzieje regionalne wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107, kolokwialnie m\u00f3wi\u0105c, ciekawsze. Je\u015bli dodamy do tego mo\u017cliwo\u015b\u0107 upami\u0119tnienia (a niekiedy nawet kreowania) lokalnych bohater\u00f3w, objawi\u0105 nam si\u0119 najistotniejsze zalety uprawiania historii regionalnej.<\/p>\n

M.A.J.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":808,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[12,10,20],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213"}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=213"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4903,"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions\/4903"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}