{"id":1819,"date":"2018-10-26T08:46:15","date_gmt":"2018-10-26T06:46:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.muzeum.brzozow.pl\/?page_id=1819"},"modified":"2021-03-09T09:42:00","modified_gmt":"2021-03-09T08:42:00","slug":"poszukiwanie-materii-i-ukazanie-zmiennosci-w-zyciu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeum.brzozow.pl\/?p=1819","title":{"rendered":"Poszukiwanie materii i ukazanie zmienno\u015bci w \u017cyciu"},"content":{"rendered":"\n

Nie tylko wsp\u00f3\u0142cze\u015bni tw\u00f3rcy staraj\u0105 si\u0119 odnosi\u0107 swoje dzie\u0142a do czasu i miejsca, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105; co ciekawe, nawet je\u015bli koncentruj\u0105 si\u0119 na pr\u00f3bach ukazania przesz\u0142o\u015bci. Zawsze malarz czy rze\u017abiarz pracuj\u0105cy nad obrazem lub tr\u00f3jwymiarowym wizerunkiem, ukazuj\u0105cym postacie b\u0105d\u017a wydarzenia historyczne, stara si\u0119 przekaza\u0107 wa\u017cn\u0105 jego zdaniem informacj\u0119 o wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Staje si\u0119 zatem jakby komentatorem swojej rzeczywisto\u015bci, cho\u0107 wyobra\u017conej za pomoc\u0105 \u201ehologramu\u201d sprzed lat. Jak\u017ce bardziej artysta podejmuj\u0105cy \u201ebie\u017c\u0105c\u0105\u201d problematyk\u0119 uwiecznia to, co z jego perspektywy wydaje si\u0119 warte opisania. Rejestracja zmienno\u015bci w \u017cyciu jest wi\u0119c wsp\u00f3lnym mianownikiem dla tw\u00f3rc\u00f3w wszystkich epok i nurt\u00f3w, co by\u0107 mo\u017ce wpisuje si\u0119 w konstatacj\u0119 anonimowego autora \u201eRetoryki dla Herenniusza\u201d stwierdzaj\u0105cego, \u017ce zmienno\u015b\u0107 sprawia przyjemno\u015b\u0107. Niewykluczone, \u017ce niejeden mistrz p\u0119dzla, d\u0142uta czy innego artystycznego narz\u0119dzia podpisa\u0142by si\u0119 pod refleksj\u0105 prof. Antoniego K\u0119pi\u0144skiego: \u201eCz\u0142owiek pociesza si\u0119, \u017ce jutro b\u0119dzie inaczej. W poczuciu zmienno\u015bci tkwi zawsze nadzieja lepszego. Poczucie to broni cz\u0142owieka przed beznadziejno\u015bci\u0105 nawet w tych sytuacjach, kt\u00f3re, obiektywnie bior\u0105c, s\u0105 beznadziejne. Tylko nad \u015bwiatem depresji napis jest identyczny jak ten, kt\u00f3ry Dante postawi\u0142 nad bramami piek\u0142a: \u00bbPorzu\u0107cie wszelkie nadzieje\u00ab. W depresji nie ma ju\u017c przysz\u0142o\u015bci, panuje w niej wieczno\u015b\u0107 ciemnej tera\u017aniejszo\u015bci i r\u00f3wnie ciemnej przesz\u0142o\u015bci\u201d. Spostrze\u017cenie krakowskiego psychiatry i filozofa mo\u017ce odnosi\u0107 si\u0119 zatem w takim samym stopniu do tw\u00f3rczo\u015bci radosnej i pos\u0119pnej; nios\u0105cej nadziej\u0119, jak i trwog\u0119; pos\u0142uguj\u0105cej si\u0119 wizj\u0105 \u015bwietlist\u0105 b\u0105d\u017a mroczn\u0105.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Zagadnienie wariabilizmu nierzadko kojarzone bywa z tzw. obiegow\u0105 \u201eprawd\u0105\u201d o tym, jakoby zmienno\u015b\u0107 by\u0142a cech\u0105 charakterystyczn\u0105 kobiet. Utrwala\u0142 to przekonanie tak Wergiliusz w \u201eEneidzie\u201d, jak Verdi w \u201eRigoletcie\u201d, cz\u0142owiek wykszta\u0142cony, jak i kieruj\u0105cy si\u0119 m\u0105dro\u015bci\u0105 \u017cyciow\u0105, magnat i w\u0142o\u015bcianin, krezus i \u017cebrak; i tak si\u0119 potoczy\u0142y losy kr\u00f3tkiego zdania, \u017ce traktowana humorystycznie my\u015bl sta\u0142a si\u0119 nieomal pewnikiem przypisuj\u0105cym paniom niesta\u0142o\u015b\u0107 w znaczeniu sercowym i nie <\/span>tylko.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Uznaj\u0105c damy za rzeczywiste autorytety w kwestiach zmienno\u015bci i zmian, warto spr\u00f3bowa\u0107 spojrze\u0107 r\u00f3wnie\u017c na sztuk\u0119 z ich dystansu i punktu widzenia, a przy tym nie kierowa\u0107 si\u0119 ani pogl\u0105dami antykobiecymi, ani <\/span>ideologi\u0105 profeministyczn\u0105. Okazj\u0119 ku temu sprawi\u0142a czerwcowa wystawa w brzozowskim muzeum <\/span>pt. \u201eInterpretacje\u201d, obejmuj\u0105ca prace dw\u00f3ch bohaterek, kt\u00f3re maj\u0105 wiele wsp\u00f3lnego. Pochodz\u0105 z s\u0105siednich miast \u2013 Maria Siuta-G\u00f3recka \u2013 z Zag\u00f3rza, a Barbara Gancarz-Blonski \u2013 z Sanoka. Uko\u0144czy\u0142y studia w Wydziale Rze\u017aby Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, zdobywaj\u0105c dyplomy pod kierunkiem mistrz\u00f3w tego <\/span>gatunku \u2013 pierwsza z nich u prof. Antoniego Hajdeckiego, a druga u prof. Bogusza Salwi\u0144skiego. Obydwie <\/span>realizowa\u0142y si\u0119 w pracy nauczycieli akademickich \u2013 <\/span>artystka z Zag\u00f3rza w uczelniach Lublina i Rzeszowa, za\u015b tw\u00f3rczyni z Sanoka w Uniwersytecie Rzeszowskim. Udost\u0119pniona do zwiedzana ekspozycja w trakcie wieczornego wernisa\u017cu 1 czerwca zgromadzi\u0142a mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sztuki, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych honorowe miejsce zaj\u0119\u0142a kro\u015bnie\u0144ska malarka Magdalena Wy\u017cykowska-Figura, inicjatorka wydarzenia. Obecna by\u0142a prof. Maria Siuta-G\u00f3recka <\/span>z Zak\u0142adu Kszta\u0142towania Przestrzeni, Designu i Rysunku Uniwersytetu Rzeszowskiego wraz z m\u0119\u017cem prof. zw. Stanis\u0142awem G\u00f3reckim \u2013 prowadz\u0105cym Zak\u0142ad Rysunku tej\u017ce uczelni. Nie przyby\u0142a natomiast druga z wsp\u00f3\u0142autorek wystawy.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Prowadz\u0105cy wernisa\u017c zaproponowa\u0142 publiczno\u015bci refleksj\u0119 nad problematyk\u0105 sztuki tworzonej przez kobiety w trzech obszarach: sztuki kobiet, sztuki feministycznej i sztuki kobiecej. Nawi\u0105za\u0142 do r\u00f3\u017cnych pogl\u0105d\u00f3w <\/span>na ten temat, pocz\u0105wszy od opinii o tym, \u017ce sztuka <\/span>kobiet w og\u00f3le nie istnieje, a sztuki wizualne tworzone <\/span>s\u0105 przez m\u0119\u017cczyzn dla m\u0119\u017cczyzn po przekonanie <\/span>o tym, \u017ce sztuka kobiet istnieje jako bezpo\u015brednia <\/span>ekspresja tw\u00f3rczy\u0144 poprzez ich wyra\u017canie siebie, <\/span>r\u00f3wnie\u017c w sensie \u201ebiologicznym\u201d. Przywo\u0142a\u0142 zdanie krytyczek sztuki, kt\u00f3re podkre\u015blaj\u0105, \u017ce przyj\u0119cie za pewnik istnienia sztuki kobiecej wydaje si\u0119 ciekawe, poci\u0105gaj\u0105ce i zgodne z podzielanym przez wiele kobiet przekonaniem o banalnym, uproszczonym i nieadekwatnym <\/span>wyobra\u017ceniu o kobieco\u015bci. Jednak\u017ce rodzi ono zagro\u017cenie dla samego nurtu, kt\u00f3ry mo\u017ce ulec sp\u0142yceniu. Innym niebezpiecze\u0144stwem dla sztuki pa\u0144 mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 zamkni\u0119cie ich w artystycznym getcie poprzez niezamierzone samoograniczenie kobiecej wolno\u015bci. Zacytowa\u0142 tak\u017ce fragment eseju Majki Decker: \u201eCzasami zadajemy sobie pytanie, czy sztuka kobieca mo\u017ce nie by\u0107 \u00bbkobieca\u00ab, skoro uprawiaj\u0105 j\u0105 kobiety? Czy mog\u0105 odci\u0105\u0107 si\u0119 od swojej natury? My\u015bl\u0119, \u017ce to nie ma znaczenia. Niech b\u0119dzie kobieca. Jeste\u015bmy przecie\u017c takie same <\/span>jak m\u0119\u017cczy\u017ani, tylko troch\u0119 lepsze. Wi\u0119c nie ma powodu, by negowa\u0107 w\u0142asn\u0105 kobieco\u015b\u0107. W sztuce bowiem jest tylko jedno kryterium. Sztuka ma by\u0107 dobra. \u017beby si\u0119 liczy\u0142a, musi by\u0107 sztuk\u0105 przez du\u017ce \u00bbs\u00ab\u201d.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Profesor Maria Siuta-G\u00f3recka w kr\u00f3tkim wyst\u0105pieniu podzi\u0119kowa\u0142a kro\u015bnie\u0144skiej malarce Magdalenie <\/span>Wy\u017cykowskiej-Figurze, kt\u00f3ra zainspirowa\u0142a zorganizowanie wystawy w muzeum. Podzieli\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 refleksj\u0105, m\u00f3wi\u0105c: \u201eDla mnie Brzoz\u00f3w jest miastem po trosze rodzinnym, bo przyje\u017cd\u017ca\u0142am do Bliznego i r\u00f3wnocze\u015bnie przyje\u017cd\u017ca\u0142am tutaj, do Brzozowa. Tak wi\u0119c pozostaj\u0105 pi\u0119kne wspomnienia. Traktuj\u0119 sztuk\u0119 bardzo spontanicznie. Bardzo rzadko nadaj\u0119 tytu\u0142y, nie chcia\u0142abym sugerowa\u0107. Ka\u017cdy z nas ma inne do\u015bwiadczenia; dla mnie s\u0105 to dominacje wyciszenia, cienie. Poszukuj\u0119 ci\u0105gle materii, a je\u015bli chodzi o rze\u017ab\u0119, zrealizowa\u0142am du\u017co rze\u017ab. [\u2026] w ekspozycjach wol\u0119 prezentowa\u0107 mniejsze rze\u017aby, kt\u00f3re mog\u0119 zabra\u0107 do samochodu. [\u2026] Wykonywa\u0142am r\u00f3\u017cne rze\u017aby w zale\u017cno\u015bci od etap\u00f3w \u017cycia. [\u2026] dlaczego one s\u0105 bez faktury, wypolerowane? Poniewa\u017c przywioz\u0142am od odlewnika bardzo z\u0142y materia\u0142, wi\u0119c musia\u0142am kszta\u0142towa\u0107 na nowo, jeszcze raz. <\/span>Te wszystkie moje dotkni\u0119cia by\u0142y czym\u015b obcym i w\u0142a\u015bciwie ta rze\u017aba zosta\u0142a w ca\u0142o\u015bci jakby na nowo jeszcze \u00bbpodrze\u017abiana\u00ab, \u00bbrozrze\u017abiana\u00ab. Efekt ko\u0144cowy by\u0142 taki, \u017ce ona \u201eza\u015bwieci\u0142a\u201d. Na pocz\u0105tku by\u0142am tym zaskoczona i przera\u017cona, ale p\u00f3\u017aniej stwierdzi\u0142am, \u017ce przecie\u017c wszystko, co istnieje obecnie, odbija si\u0119 w tej rze\u017abie, czyli ona \u017cyje, zmienia si\u0119 przez \u015bwiat\u0142o \u2013 tak, jak lustro pokazuje zmienno\u015b\u0107 w \u017cyciu. [\u2026] i dlatego zostawi\u0142am <\/span>je w takiej formie. Je\u017celi chodzi o malarstwo, ca\u0142y czas poszukuj\u0119. Inspiruj\u0119 si\u0119 starymi budowlami \u2013 ko\u015bcio\u0142ami czy budynkami \u015bwieckimi, kt\u00f3re patyna czasu zmieni\u0142a <\/span>i zatrzyma\u0142a; to jest m.in. moja inspiracja\u201d.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Autor tekstu o tw\u00f3rczo\u015bci rzeszowskiej profesor \u2013 Stanis\u0142aw W\u00f3jtowicz r\u00f3wnie\u017c nawi\u0105zuje do ukazywania przez ni\u0105 metamorfozy \u017cycia w swoich pracach: \u201ePodobnie jak w rze\u017abie, tak\u017ce w malarstwie celem <\/span>poszukiwa\u0144 artystycznych Marii G\u00f3reckiej realizowanym przez analiz\u0119 praw natury jest ruch, zmienno\u015b\u0107 i dzia\u0142anie. Znaczenie natury jako impulsu tw\u00f3rczego zasadza si\u0119 na jej zr\u00f3\u017cnicowaniu, niepowtarzalno\u015bci form i zaskakuj\u0105cych uk\u0142adach. Nieod\u0142\u0105cznym ich elementem <\/span>pozostaje \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3re zar\u00f3wno w przestrzeni, jak i na p\u0142aszczy\u017anie odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119: wydobywa form\u0119, eksponuje zr\u00f3\u017cnicowane plany, jest no\u015bnikiem nastroju. Seria prezentowanych na wystawie pejza\u017cy to utrwalone w przestrzeni malarskiej efekty tych poszukiwa\u0144: kompozycja, formy, ich ci\u0119\u017cary i uk\u0142ady. Inspiracj\u0105 do nadawanie tre\u015bci formie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c obrazy i polichromie w historycznych budowlach sakralnych i \u015bwieckich. Odniesienie do stanu zachowania tych malowide\u0142, nawarstwie\u0144, siatki p\u0119kni\u0119\u0107 materia\u0142u malarskiego lub tynku, cz\u0119sto uzupe\u0142nione detalem w centralnym punkcie uk\u0142adu to r\u00f3wnoleg\u0142y temat eksponowanych obraz\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Ta charakterystyka mo\u017ce w pewnym sensie opisywa\u0107 tak\u017ce prace Barbary Gancarz-Blonski realizuj\u0105cej swoje pasje w fotografii, rysunku, malarstwie, rze\u017abie <\/span>i instalacji. Jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c bazuje na \u015bwietle i jego niedostatku, co potwierdzaj\u0105 s\u0142owa opisu jednej z prac: \u201eSubtelno\u015b\u0107 komunikacji odbywa si\u0119 na p\u0142aszczy\u017anie intuicji, wyczucia, odczucia, spojrzenia, gestu. Ta cisza, ciemno\u015b\u0107, samotno\u015b\u0107 s\u0105 pozorne, bo tak naprawd\u0119 <\/span>nigdy nie jeste\u015bmy sami. Cienie to tylko namiastka tego, co nas otacza, a porozumienie mi\u0119dzy nimi jest jedn\u0105 <\/span>z najprostszych form komunikacji\u201d.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Inspiruj\u0105ce prace obydwu artystek z Podkarpacia potrafi\u0105 zachwyci\u0107 nie tylko dojrza\u0142ym warsztatem, ale <\/span>i ol\u015bniewaj\u0105cym przekazem prawdy o zmienno\u015bci \u017cycia, a zatem w pewnym sensie o jego przemijaniu i odradzaniu. Niew\u0105tpliwie mo\u017cna do nich odnie\u015b\u0107 my\u015bl ameryka\u0144skiej (sk\u0105din\u0105d kontrowersyjnej) osobowo\u015bci telewizyjnej Marthy Stewart \u201eBez otwartego umys\u0142u nie da <\/span>si\u0119 odnie\u015b\u0107 sukcesu\u201d.<\/span><\/p>\n\n\n\n

M.A.J. <\/em><\/span><\/p>\n\n\n\n

fot. Monika Sowi\u0144ska<\/em><\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\t\t\n\t\t\t\t