{"id":1853,"date":"2018-11-02T14:15:14","date_gmt":"2018-11-02T13:15:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.muzeum.brzozow.pl\/?page_id=1853"},"modified":"2021-03-09T08:39:10","modified_gmt":"2021-03-09T07:39:10","slug":"spotkania-wakacyjne-w-muzeum","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/?p=1853","title":{"rendered":"Spotkania wakacyjne w muzeum"},"content":{"rendered":"\n

Tegoroczne wakacje w dzia\u0142alno\u015bci brzozowskiego muzeum zosta\u0142y zaplanowane z my\u015bl\u0105 o 100. rocznicy wskrzeszenia Ojczyzny. Nieupraw- nionym twierdzeniem by\u0142aby uwaga, \u017ce podczas zabor\u00f3w Polska nie istnia\u0142a, nie by\u0142o jej wprawdzie na mapach, ale trwa\u0142a w sercach, duszach i my\u015blach naszych rodak\u00f3w sprzed dziesi\u0119cioleci. Temu te\u017c zosta\u0142y po\u015bwi\u0119cone wtorkowe prelekcje, g\u0142oszone w ramach Brzozowskich Spotka\u0144 Muzealnych.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Pierwsze z nich odby\u0142o si\u0119 3 lipca w sali konferencyjnej brzozowskiego ratusza. Tematem przewodnim by\u0142 zarys dziej\u00f3w polskich formacji zbrojnych podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej, tworzonych w oparciu <\/span>o orientacj\u0119 austro-polsk\u0105, o wymuszon\u0105 przez okoliczno\u015bci wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami, a tak\u017ce o ide\u0119 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105. Poruszone zosta\u0142y w\u0105tki: tzw. kampanii <\/span>kieleckiej pododdzia\u0142\u00f3w strzeleckich (kadrowych), <\/span>sformowania, rozwoju, dow\u00f3dztwa i wybranych dzia\u0142a\u0144 militarnych Legion\u00f3w Polskich, a p\u00f3\u017aniej Polskiego <\/span>Korpusu Posi\u0142kowego, a tak\u017ce kryzysu przysi\u0119gowego, izolacji dow\u00f3dcy 1 Brygady Legion\u00f3w Polskich przez Niemc\u00f3w, tworzenia Polskiej Si\u0142y Zbrojnej pod okupacj\u0105 niemieck\u0105 w Kr\u00f3lestwie Polskim, dzia\u0142alno\u015bci Polskiej Organizacji Wojskowej.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Kolejne spotkanie muzealne odby\u0142o si\u0119 17 lipca. Tym razem s\u0142uchacze mogli od\u015bwie\u017cy\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119 o sprawie polskiej i jej umi\u0119dzynarodowieniu podczas <\/span>pierwszej wojny \u015bwiatowej. Prelekcja dotkn\u0119\u0142a bowiem m.in. problematyki wydawanych w trakcie tego globalnego konfliktu przez walcz\u0105ce strony dokument\u00f3w <\/span>prawnych, kt\u00f3re odegra\u0142y istotn\u0105 rol\u0119 w procesie <\/span>odzyskiwania przez nar\u00f3d polski podmiotowo\u015bci, samostanowienia i w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci. Audytorium <\/span>us\u0142ysza\u0142o m.in. o apelach dow\u00f3dztw armii rosyjskiej, austro-w\u0119gierskiej i niemieckiej do mieszka\u0144c\u00f3w ziem polskich z sierpnia 1914 r., zach\u0119caj\u0105cych do wst\u0119powania ochotnik\u00f3w w szeregi si\u0142 zbrojnych pa\u0144stw zaborczych, a tak\u017ce o zapowiedzi cesarza austriackiego <\/span>w sprawie wyodr\u0119bnienia Galicji w ramach monarchii habsburskiej z 4 listopada 1916 r. oraz o akcie dw\u00f3ch cesarzy w sprawie og\u0142oszenia niezawis\u0142o\u015bci Kr\u00f3lestwa Polskiego z 6 listopada 1916 r. Prelegent pobie\u017cnie scharakteryzowa\u0142 kwesti\u0119 wycofania si\u0119 z wojny zdestabilizowanej i pokonanej Rosji, co \u201erozwi\u0105za\u0142o\u201d r\u0119ce <\/span>zachodnim aliantom w sprawie polskiej. Zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na odezw\u0119 do Polak\u00f3w Piotrogrodzkiej Rady Delegat\u00f3w Robotniczych i \u017bo\u0142nierskich z 27 marca 1917 r., podobny apel wystosowany do narodu polskiego dwa dni p\u00f3\u017aniej przez Rz\u0105d Tymczasowy Rosji, bolszewicki dekret <\/span>o pokoju z 8 listopada 1917 r. oraz podpisanie przez delegacj\u0119 bolszewick\u0105 niekorzystnego traktatu pokojowego z pa\u0144stwami centralnymi 3 marca 1918 r. Nawi\u0105za\u0142 ponadto do uchwa\u0142y Izby Deputowanych Kr\u00f3lestwa W\u0142och z poparciem niepodleg\u0142o\u015bciowych d\u0105\u017ce\u0144 Polak\u00f3w z 7 grudnia 1916 r., XIII punktu ameryka\u0144skich propozycji pokojowych prezydenta Tomasza Woodrow Wilsona <\/span>z 8 stycznia 1918 r. i deklaracji wersalskiej Wielkiej <\/span>Brytanii, Francji i W\u0142och z 3 czerwca 1918 r. w sprawie przywr\u00f3cenia niepodleg\u0142o\u015bci Polski. Autor stara\u0142 si\u0119 <\/span>w wyst\u0105pieniu ukaza\u0107 zmian\u0119 nastawienia mocarstw <\/span>w odniesieniu do sprawy polskiej w latach 1914\u20131919 <\/span>i ewolucj\u0119 od og\u00f3lnikowych deklaracji i niewiele znacz\u0105cych obietnic a\u017c po uwzgl\u0119dnienie aspiracji odrodzonej Polski na paryskiej konferencji pokojowej w latach <\/span>1919\u20131920.<\/span><\/p>\n\n\n\n

M.A.J.<\/em><\/span><\/p>\n\n\n\n

* * *<\/p>\n\n\n\n

Podczas sakralnej cz\u0119\u015bci uroczysto\u015bci religijno-patriotycznych 11 listopada 2011 r. \u00f3wczesny prymas abp J\u00f3zef Kowalczyk w Gnie\u017anie stwierdzi\u0142: \u201eCz\u0142owiek <\/span>w pe\u0142ni odnajduje siebie jako istota wolna, broni\u0105ca tak\u017ce wolno\u015bci swojej Ojczyzny, tylko przez bezinteresowny dar z siebie dla Boga, dla Ojczyzny i dla wsp\u00f3\u0142braci. [\u2026] Jak bardzo potrzebna jest dzi\u015b Polsce i nam, Polakom ta lekcja wolno\u015bci, kiedy Ojczyzna po d\u0142ugim okresie <\/span>rozbior\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej totalitarnego zniewolenia odzyska\u0142a wolno\u015b\u0107. Jawi si\u0119 bowiem na horyzoncie, czasem <\/span>niezauwa\u017calne widmo \u00bbz\u0142ej\u00ab wolno\u015bci w zmienionych czasach, wolno\u015bci, kt\u00f3ra nie buduje, lecz niszczy pod pozorem nowoczesno\u015bci\u201d. Kwestia wywa\u017cenia poziomu wolno\u015bci osobistej, narodowej, pa\u0144stwowej zajmowa\u0142a istotne miejsce w kszta\u0142towaniu odbudowywanego <\/span>pa\u0144stwa polskiego 100 lat temu.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Zagadnienia zwi\u0105zane z przesz\u0142o\u015bci\u0105 tamtego gor\u0105cego okresu w dziejach naszych przodk\u00f3w stanowi\u0142y przedmiot docieka\u0144 uczestnik\u00f3w tegorocznego wakacyjnego cyklu wtorkowych Brzozowskich Spotka\u0144 Muzealnych. Trzecie z nich 31 lipca prezentowa\u0142o sylwetki <\/span>ojc\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bci, jednak uj\u0119tych szerzej, ni\u017c uczyni\u0142a to uchwa\u0142a sejmowa z 25 maja 2017 r., ograniczaj\u0105c \u00f3w poczet do Ignacego Daszy\u0144skiego, Romana Dmowskiego, Wojciecha Korfantego, Ignacego Jana Paderewskiego, J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego i Wincentego Witosa. Pos\u0142owie, przyjmuj\u0105c zatem klucz partyjno-ideologiczny, <\/span>postanowili zasugerowa\u0107 w ubieg\u0142orocznym dokumencie, \u017ce \u201eodzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci [\u2026] dokona\u0142o si\u0119 <\/span>r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce ludzie, reprezentuj\u0105cy r\u00f3\u017cne obozy \u2013 lewicy niepodleg\u0142o\u015bciowej, narodowy, ludowy \u2013 potrafili si\u0119 porozumie\u0107 w sprawach najwa\u017cniejszych\u201d. Nie uznali za stosowne wymienienie z imienia i nazwiska innych postaci, kt\u00f3re w latach 1914\u20131918 s\u0142u\u017cyli odbudowie pa\u0144stwowo\u015bci, ale ze swoimi konserwatywnymi pogl\u0105dami schodzili ze sceny politycznej jako pokonani, <\/span>a ponadto szerszego grona lider\u00f3w r\u00f3\u017cnych ugrupowa\u0144, np. Stanis\u0142awa i W\u0142adys\u0142awa Grabskich, J\u0119drzeja <\/span>Moraczewskiego, Macieja Rataja, W\u0142adys\u0142awa Seyd\u0119 <\/span>i Wojciecha Tr\u0105mpczy\u0144skiego. Istotnie, ubieg\u0142oroczna uchwa\u0142a sejmowa musia\u0142a wybra\u0107 kompromisowe <\/span>rozwi\u0105zanie i zrezygnowa\u0107 z imiennym wymienianiem licznej grupy \u201eojc\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bci\u201d. Jednak\u017ce podczas brzozowskiego spotkania publiczno\u015b\u0107 mog\u0142a wys\u0142ucha\u0107 informacji o dzia\u0142alno\u015bci na rzecz niepodleg\u0142o\u015bci tak\u017ce innych os\u00f3b, m.in.: cz\u0142onk\u00f3w Rady Regencyjnej <\/span>(abp. Aleksandra Kakowskiego, Zdzis\u0142awa ks. Lubomirskiego i Stanis\u0142awa hr. Ostrowskiego); dow\u00f3dcy I Korpusu Polskiego w Rosji gen. dyw. J\u00f3zefa Dowbor-<\/span>Mu\u015bnickiego; dow\u00f3dcy  \u017celaznej brygady Legion\u00f3w Polskich, II Korpusu Polskiego w Rosji i Armii Polskiej we Francji gen. dyw. J\u00f3zefa Hallera; prezydenta Krakowa, prezesa Naczelnego Komitetu Narodowego prof. Juliusza Leo i szefa Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego p\u0142k. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego. Prelegent podsumowa\u0142 wyst\u0105pienie uwag\u0105 o tym, <\/span>\u017ce na miano matek i ojc\u00f3w polskiej niepodleg\u0142o\u015bci zas\u0142uguj\u0105 ci nasi przodkowie sprzed stulecia, kt\u00f3rzy na swoich barkach d\u017awigali trud zbrojnej, dyplomatycznej, gospodarczej odbudowy zniszczonego dzia\u0142aniami wojennymi kraju.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej, 14 sierpnia nieliczne grono pasjonat\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, uczestnicz\u0105c w kolejnym spotkaniu, mog\u0142o przekona\u0107 si\u0119 o z\u0142o\u017cono\u015bci relacji pomi\u0119dzy pi\u0142sudczykami a Ko\u015bcio\u0142em katolickim i Jego przedstawicielami w okresie mi\u0119dzywojennym. Mi\u0142o\u015bnicy historii us\u0142yszeli m.in. o ma\u0142o znanych konkordatowych mo\u017cliwo\u015bciach sprzeciwu w\u0142adzy \u015bwieckiej wobec obj\u0119cia urz\u0119du pasterskiego przez duchownych nieprzychylnie postrzeganych przez stron\u0119 pa\u0144stwow\u0105. Autor wyst\u0105pienia skoncentrowa\u0142 si\u0119 na oboj\u0119tnych wobec religii lub jej otwarcie nieprzychylnych pogl\u0105dach sporej cz\u0119\u015bci <\/span>pi\u0142sudczyk\u00f3w, przyznaj\u0105c, \u017ce wielu aktywnych kreator\u00f3w sanacyjnej sceny politycznej nie realizowa\u0142o praktyk <\/span>religijnych z potrzeby serca czy sumienia, a ich \u017cycie prywatne i udzia\u0142 w publicznym \u015bwiadczy\u0142 o ich faktycznej bezwyznaniowo\u015bci. Niekt\u00f3rzy z nich byli cz\u0142onkami  organizacji antyko\u015bcielnych, zw\u0142aszcza l\u00f3\u017c maso\u0144skich <\/span>i ugrupowa\u0144 politycznych o ewidentnie antyreligijnym profilu, ale trafi\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d nich tak\u017ce genera\u0142, kt\u00f3ry para\u0142 si\u0119 teozofi\u0105, a nawet uzyska\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie <\/span>w tzw. Liberalnym Ko\u015bciele Katolickim. Omawiaj\u0105cy <\/span>zagadnienie skonstatowa\u0142, \u017ce udzia\u0142 pi\u0142sudczykowskich oficjeli w celebrach liturgicznych, a z kolei duchowie\u0144stwa rzymskokatolickiego w \u015bwieckich uroczysto\u015bciach patriotycznych nie oznacza\u0142 sojuszu w\u0142adz \u015bwieckich <\/span>i ko\u015bcielnych, a raczej by\u0142 wyrazem sytuacji normalnej <\/span>w kraju, w kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli deklarowa\u0142a <\/span>wyznawanie katolicyzmu. Poruszy\u0142 tak\u017ce zjawisko kultu jednostki po \u015bmierci J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, co niekiedy ociera\u0142o si\u0119 o sakralizacj\u0119 postaci wodza. Szczeg\u00f3\u0142owo przedstawi\u0142 dwie walne rozprawy pomi\u0119dzy obozem <\/span>sanacyjnym a stron\u0105 ko\u015bcieln\u0105, tj. spraw\u0119 ust\u0105pienia ordynariusza polowego bp. Stanis\u0142awa Galla oraz tzw. konflikt wawelski. Wspomnia\u0142 przy okazji, \u017ce sanacja wbrew swojej nazwie nie koncentrowa\u0142a si\u0119 na rzeczywistym uzdrowieniu i odnowie moralnej spo\u0142ecznej, niekiedy si\u0119ga\u0142a po rozwi\u0105zania naganne z perspektywy <\/span>ko\u015bcielnej, np. to, \u017ce aborcj\u0119 zalegalizowa\u0142y w 1933 r. przepisy podpisane przez prezydenta Ignacego Mo\u015bcickiego za wiedz\u0105 i aprobat\u0105 marsz. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. \u201eSp\u0119dzenie p\u0142odu\u201d by\u0142o dopuszczalne ze wzgl\u0119d\u00f3w <\/span>medycznych i gdy do ci\u0105\u017cy dosz\u0142o wskutek czynu <\/span>prawnie zabronionego, co by\u0142o najbardziej liberalnym \u00f3wcze\u015bnie rozwi\u0105zaniem prawnym poza prawodawstwem stalinowskim.<\/span><\/p>\n\n\n\n

Ostatnie z zaplanowanych na tegoroczne wakacje spotka\u0144 muzealnych 28 sierpnia przybli\u017ca\u0142o funkcjonowanie obozu sanacyjnego po \u015bmierci swojego wodza. Obejmowa\u0142o pobie\u017cn\u0105 prezentacj\u0119 zaledwie czteroletniej, acz rozleg\u0142ej tematyki. Z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na ni\u0105 om\u00f3wienia dekompozycji kr\u0119g\u00f3w w\u0142adz pi\u0142sudczykowskich poprzez wyeliminowanie p\u0142k. Walerego S\u0142awka z realnych decyzji politycznych, wzmocnienie pozycji osobistej prezydenta Ignacego Mo\u015bcickiego i przejmowanie funkcji wodzowskich przez marsz. Edwarda Rydza-\u015amig\u0142ego. Prelegent przypomnia\u0142 najistotniejsze zasady konstytucji kwietniowej i przedstawi\u0142 sylwetki niekt\u00f3rych ludzi w\u0142adzy: <\/span>premier\u00f3w, ministr\u00f3w i wojewod\u00f3w. Skoncentrowa\u0142 si\u0119 na najwa\u017cniejszych przejawach polityki wewn\u0119trznej <\/span>i zagranicznej, a tak\u017ce na planie og\u00f3lnopa\u0144stwowego rozwoju spo\u0142eczno-gospodarczego. Ponadto w om\u00f3wieniu znalaz\u0142y si\u0119 takie kwestie, jak poruszane ju\u017c <\/span>wcze\u015bniej elementy kultu pami\u0119ci wodza, a tak\u017ce sprawy wojskowe i realizacja reformy o\u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n\n\n\n

M.A.J.<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tegoroczne wakacje w dzia\u0142alno\u015bci brzozowskiego<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[11,2,10,31],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1853"}],"collection":[{"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1853"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5038,"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1853\/revisions\/5038"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1678"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/muzeum.brzozow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}